Sáng ngày 27.6.2026, tại phòng họp C3, trường Đại học Nha Trang; Hội đồng đánh giá, nghiệm thu đề tài Nghiên cứu khoa học (NCKH) cấp Trường đã tiến hành họp và đánh giá đề tài: "TR2024-13-06: Nghiên cứu đa dạng sinh học cá rạn tại Vườn quốc gia Núi Chúa, Ninh Thuận bằng kỹ thuật eDNA metabarcoding". Đề tài do ThS. Văn Hồng Cầm làm chủ nhiệm, cùng nhóm nghiên cứu thực hiện.
Tại buổi nghiệm thu, thay mặt nhóm nghiên cứu, ThS. Văn Hồng Cầm đã trình bày báo cáo tóm tắt các kết quả đạt được. Vườn quốc gia Núi Chúa (tỉnh Ninh Thuận cũ) có điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển các hệ sinh thái biển điển hình quan trọn (rạn san hô, thảm cỏ biển và vùng triều) và nguồn lợi sinh vật phong phú. Trong những năm gần đây, khu vực ven bờ Núi Chúa cũng chịu nhiều tác động từ các hoạt động kinh tế xã hội, có thể làm giảm chất lượng sinh cảnh rạn san hô, ảnh hưởng đến cấu trúc quần xã sinh vật và nguồn lợi cá rạn.
Các phương pháp khảo sát truyền thống được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu cá rạn. Tuy nhiên, các phương pháp này còn một số hạn chế nhất định, đặc biệt việc thu mẫu trực tiếp có thể gây tác động nhất định đến sinh vật và chưa phù hợp với các khu vực bảo tồn hoặc các loài cần được bảo vệ. Để giải quyết bài toán này, đề tài đã tiên phong ứng dụng kỹ thuật eDNA metabarcoding (mã vạch DNA môi trường). Đây là một phương pháp hiện đại bậc nhất hiện nay, ítxâm lấn, độ nhạy cao cho phép phát hiện sự có mặt của các loài cá rạn chỉ thông qua các mẫu nước biển thu thập tại khu vực nghiên cứu mà không làm tổn hại đến sinh vật hay rạn san hô.
Các kết quả nổi bật của đề tài bao gồm:
- Đề tài đã ứng dụng kỹ thuật eDNA metabarcoding để đánh giá đa dạng cá rạn tại Vườn quốc gia Núi Chúa, góp phần mở rộng hướng tiếp cận eDNA đánh giá đa dạng sinh học biển. Phương pháp sử dụng mẫu nước biển không xâm lấn phù hợp với việc bảo vệ rạn san hô.
- Đề tài cung cấp dữ liệu ban đầu về đánh giá đa dạng cá rạn bằng công cụ tin sinh, làm cơ sở cho việc theo dõi, bảo tồn và quản lý đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Núi Chúa.
- Đề tài là một trong những nghiên cứu tiên phong trong nước về thử nghiệm eDNA nhằm đánh giá cá rạn nói chung và tại Núi Chúa nói riêng. Đồng thời, nghiên cứu có tính ứng dụng đa ngành và ứng dụng làm tài liệu nghiên cứu, phục vụ giảng dạy…
Hội đồng đánh giá cao tính thực tiễn và khoa học
Sau khi nghe báo cáo, các thành viên Hội đồng phản biện và các nhà khoa học đã đưa ra những ý kiến nhận xét, đóng góp quý báu. Hội đồng đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, tính mới, tính thời sự và ý nghĩa thực tiễn to lớn của đề tài. Việc làm chủ và ứng dụng thành công kỹ thuật eDNA không chỉ nâng cao năng lực nghiên cứu của Nhà trường mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu về đa dạng sinh học biển tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, đề tài cũng đã hoàn thành đầy đủ các sản phẩm cam kết, bao gồm: 01 bài báo quốc tế thuộc danh mục Scopus, Q4; hỗ trợ 1 đề tài nghiên cứu sinh của 1 giảng viên, công bố các báo cáo hội thảo chuyên ngành.
Kết luận
Sau phần thảo luận, Hội đồng nghiệm thu đã thống nhất nghiệm thu đề tài và xếp loại: Tốt.
Thành công của đề tài tiếp tục khẳng định vị thế và uy tín của Nhà trường trong công tác nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ gắn liền với phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường biển.
Một số hình ảnh:
